Kış, tabiatın bir kusuru değil; toprağın kendi içine çekilip dinlendiği, sessizliğin kök saldığı bir mevsimdir. Yaz, yalnızca güneşin yakıcılığından ibaret olmadığı gibi bahar da sırf çiçekler açsın diye var değildir. Sonbahar, mevsimlerin arasına serpiştirilmiş bir renk cümbüşü değil; vedanın da en az kavuşmak kadar hayatın bir parçası olduğunu hatırlatan bir dönüşüm vaktidir.
Tabiatta hiçbir mevsim diğerinden üstün değildir. Her birinin kendine ait bir vazifesi, bir zamanı, bir hikmeti vardır. Kışın toprağa küsmeyiz, sonbaharın yaprak dökmesini bir hastalık saymayız, baharın coşkusunu dizginlemeye çalışmayız. Çünkü biliriz ki bütün bunlar yaşamın kendi içindeki ahengin bir parçasıdır.
Peki, biz neden kendimize aynı anlayışı göstermeyiz?
Neden içimize kapandığımızda kendimizi eksik, yavaşladığımızda geride, yorulduğumuzda güçsüz, kararsız kaldığımızda yetersiz ilan ederiz? Neden her duygumuza bir isim, her hâlimize bir teşhis, her değişimimize bir sorun ararız?
Oysa insan da başlı başına bir âlemdir. Her birimizin içinde dört mevsim yaşanır. Bazen ruhumuzun üzerine kar yağar, bazen içimizde bahar dalları filizlenir, bazen yaz güneşiyle taşar, bazen de sonbahar gibi dökülürüz. Bunların hiçbiri tek başına bizi biz olmaktan çıkarmaz.
Belki de bazı zamanlar ruhumuz kışa ihtiyaç duyar. Biraz susmaya, kalabalıklardan uzaklaşmaya, kendi içine çekilmeye, dışarıya çevirdiği gözlerini kendi derinliklerine döndürmeye… Her zaman üretmek, yetişmek, koşmak, yetiştirmek zorunda değiliz. Toprak bile her mevsim meyve vermez. Bazen dinlenir, bazen köklerini derinlere salar, bazen de görünmeyen bir yerde yeniden doğuşuna hazırlanır.
Kışın ortasında tohum ekmeye kalkışmaz, karın altında çiçek açmasını beklemeyiz. Öyleyse kendimizden de her mevsim aynı verimi, aynı neşeyi, aynı enerjiyi beklemeyelim. İçimiz üşüyorsa kendimizi sıcak tutmanın yollarını arayalım. Yalnızsak yalnızlığımızın bize ne anlatmak istediğini dinleyelim. Bazen insanın kendine verebileceği en büyük şifa, kendi hâline biraz müsaade etmesidir.
Öfke de böyledir mesela. İçimizde boranlar esiyorsa hemen kendimizi suçlamak yerine, hangi birikmiş duygunun bu rüzgârı kopardığına bakabiliriz. Belki de uzun zamandır süpürülmeyen bir odanın penceresi açılmıştır. Toz kalkacaktır, ortalık biraz karışacaktır. Ama bazen temizlenmek için önce dağılmak gerekir.
Kararsızlıklarımızı da düşünelim. Belki zihnimiz, sıcakla soğuğun birbirine karıştığı bir sisin içindedir. Her şeyi hemen çözmek, her soruya o anda cevap bulmak zorunda değiliz. Sis dağılsın diye gökyüzüne emir veremeyiz. Biraz bekler, adımlarımızı yavaşlatır, görüşümüzün yeniden berraklaşmasına izin veririz.
Bazen de içimizde öyle bir bahar uyanır ki kalbimizde kelebekler uçuşur, içimizden şarkılar geçer, söylemek istediğimiz sözler dudaklarımıza kadar gelir. İşte tam o anda, geçmişin korkularıyla bugünün güzelliğine set çekmeyelim. Henüz tomurcuklanmış bir gülü, açmadan koparmayalım. Meyveye duracak bir ağacın filizlerine taş atmayalım. Her güzel duyguyu bir ihtimale, her mutluluğu bir hayal kırıklığına mahkûm etmeyelim. Bırakalım içimizdeki bahar, kendi zamanında yeşersin.
Çünkü insan yalnızca yaşadıklarıyla değil, yaşadıklarına yüklediği anlamlarla da şekillenir.
Bir başka yanılgımız da insanları ve hayatı sabit bir görüntüye hapsetmektir. Birini ilk tanıdığımızda gördüğümüz neşeyi, iyiliği, anlayışı hep aynı kalacakmış gibi belleğimize kazırız. Sonra o insanın başka bir mevsimine tanık olduğumuzda şaşırır, kırılır, hatta bazen onu tanımadığımızı düşünürüz.
Oysa insan, tanıştığımız ilk günden ibaret değildir. Herkesin görülmeyen bir kışı, anlatılmayan bir sonbaharı, henüz açığa çıkmamış bir baharı vardır. Bir insanı yalnızca en güzel hâliyle tanımlamak, onun bütün hikâyesini tek bir sayfadan okumaya benzer.
Kendimizi de başkalarının en güzel anlarıyla kıyaslamayalım. Bir başkasının bahçesinde açan çiçeğe bakıp kendi toprağımızı verimsiz sanmayalım. Herkesin mevsimi, toprağı, kökü ve büyüme zamanı farklıdır. Başkasının hasat vaktinde olmak, bizim henüz filizleniyor oluşumuzu değersiz kılmaz.
Hayat, birbirine benzeyen günlerin sıralanmasından ibaret değildir. Bir gün denizin berraklığında huzur buluruz, başka bir gün dalgaların hırçınlığında kendimizi kaybederiz. Bir meltemin tenimize dokunuşunda çocukluğumuzu hatırlarız, ıslak toprağın kokusunda geçmişe döneriz. Bazen aynı gün içinde dört mevsimi birden yaşarız.
Mesele, hangi mevsimde olduğumuzdan çok, o mevsimin içinde ne kadar var olabildiğimizdir.
Tasavvufun bize hatırlattığı gibi, her şey bir hâl üzeredir. Hâller gelir ve geçer; insan değişir, dünya döner, zaman akar. Hiçbir duygu sonsuza kadar aynı kalmaz. Ne sevinç hep aynı coşkuyla sürer ne de keder bütün ömrü kaplayacak kadar kalıcıdır. Her hâlin içinde bir geçiş, her dönüşümün ardında bir hikmet saklı olabilir.
Belki de hayatın sırrı, her şeyi kontrol etmekte değil, her şeyin içindeki ölçüyü ve ahengi fark edebilmektedir.
Unutma; ağaç yapraklarını döktüğünde ölmüş olmaz. Deniz çekildiğinde yok olmaz. Güneş battığında ışığını kaybetmez. Yalnızca kendi döngüsünün başka bir evresine geçer.
İnsan da öyledir. Bazen susar, bazen konuşur; bazen yürür, bazen durur. Bazen dağılır, bazen yeniden toparlanır. Her defasında aynı insan olarak kalmaz ama özünden de bütünüyle uzaklaşmaz.
Çünkü değişen hâllerimizin ardında değişmeyen bir cevher vardır: Özümüz, ruhumuz, niyetimiz…
Ve belki de gerçek ahenk, bütün mevsimleri aynı güzellikte yaşamak değil; her mevsimin bize ne öğrettiğini anlayarak, kendimize ve hayata merhametle eşlik edebilmektir.
Zira hayat, mevsimlerle savaşarak değil, her mevsimin hakkını vererek güzelleşir.
Yazar : Figen Yavuz